Uganda: Abandi bantu 3 bishwe na Ebola

Screenshot_20260523-181921

Mu gihe icyorezo cya Ebola gikomeje gukwirakwira mu bice bimwe byo muri Afurika yo Hagati n’Iburasirazuba, igihugu cya Uganda cyemeje abandi bantu batatu banduye iyi ndwara yica vuba, bituma umubare w’abamaze kwandura ugera kuri batanu. Ibi byatumye inzego z’ubuzima ndetse n’abaturage bongera kugira impungenge ko iki cyorezo gishobora gukwira cyane cyane mu mijyi ituwe n’abaturage benshi ndetse no ku mipaka ihuza Uganda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).

Amakuru yatangajwe n’inzego z’ubuzima muri Uganda agaragaza ko mu banduye bashya harimo umushoferi wo muri Uganda wari waratwaye umurwayi wa mbere wagaragaye muri icyo gihugu, umukozi wo kwa muganga wakoraga ku murwayi wa mbere ndetse n’umugore ukomoka muri RDC.

Abashinzwe ubuzima bavuga ko aba bose bahuye cyangwa bakorana bya hafi n’umuntu wa mbere wari waragaragaje ibimenyetso bya Ebola, ibintu byongera kugaragaza uburyo iyi ndwara yandura vuba iyo habuze uburyo bwo kwirinda no gukurikirana abantu bose bahuye n’abanduye.

Iki cyorezo kirimo kuvugisha benshi nyuma y’uko Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima, OMS/WHO, ryazamuye urwego rw’ingaruka z’icyorezo cya Ebola kiri muri RDC, rukarushyira ku rwego rwo hejuru rw’impungenge. OMS ivuga ko hari ibyago byinshi by’uko iyi ndwara yakwira mu bihugu bihana imbibi na RDC kubera urujya n’uruza rw’abantu n’ubucuruzi bukorwa buri munsi.

Uganda yahise ifata icyemezo cyo guhagarika ibikorwa byose by’ubwikorezi rusange byambukiranya umupaka ujya muri RDC. Ibi byafashwe nyuma y’uko abaturage babiri bakomoka muri Congo bambutse umupaka bafite ubwandu bwa Ebola, umwe muri bo aza kwitaba Imana.

Abayobozi ba Uganda bavuga ko iki cyemezo kigamije kugabanya ibyago byo gukwirakwiza ubwandu mu gihugu hose, cyane cyane mu turere twegereye umupaka ndetse no mu mijyi minini irimo abaturage benshi.

Abasesenguzi mu by’ubuzima bavuga ko umutekano muke uri mu burasirazuba bwa RDC ushobora gutuma kugenzura icyorezo birushaho kugorana. Hari abaturage benshi bahunga imirwano bakinjira muri Uganda, abandi bakambuka bajya gukora ubucuruzi cyangwa gushaka ubuvuzi, ibintu bishobora gutuma abantu banduye binjira mu gihugu batabashije kugenzurwa.

Mu mijyi imwe n’imwe ya Uganda, cyane cyane iyegereye imipaka, abaturage batuye ahantu hafunganye kandi abantu bakagenderana cyane. Abahanga bavuga ko ibi bishobora gutuma Ebola ikwirakwira vuba mu gihe yaba yinjiye muri ibyo bice.

Inzego z’ubuzima muri Uganda zatangiye ibikorwa byo gushakisha abantu bose bahuye n’abanduye ndetse no kubakurikirana buri munsi kugira ngo harebwe niba nta bimenyetso bagaragaza. Hanatangiye ibikorwa byo gukaza igenzura ku mipaka, ku bibuga by’imodoka no mu bitaro.

Abaturage basabwe kwirinda gukora ku bantu bafite ibimenyetso birimo umuriro ukabije, kuruka, gucika intege no kuva amaraso. Banagiriwe inama yo gukaraba intoki kenshi no kwihutira kujya kwa muganga igihe babonye ibimenyetso bidasanzwe.

Ebola ni indwara ikomeye iterwa na virusi kandi ishobora guhitana abantu benshi mu gihe itamenyekanye hakiri kare. Ikwirakwira binyuze mu gukora ku maraso, ibyuya cyangwa andi matembabuzi y’umubiri w’uwanduye.

Mu myaka yashize, Uganda na RDC byombi byagiye bihura n’ibihe bikomeye bya Ebola, ariko inzego z’ubuzima zivuga ko ubu hari ubunararibonye bwafasha mu kuyikumira hakiri kare. Gusa, abahanga bagaragaza ko gukomeza gukorana hagati y’ibihugu no gutanga amakuru yihuse ari byo bizafasha gukumira ko icyorezo gihinduka ikibazo gikomeye mu karere.