Perezida Museveni yavuze ku bima imibonano mpuzabitsina abo bashakanye
Mu ijambo Perezida wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni yagejeje ku baturage ku wa Gatandatu, Tariki 04 Nyakanga 2026, yagarutse ku buryo imiryango nyafurika yakemuraga amakimbirane mbere y’uko hashyirwaho amategeko agezweho. Muri iryo jambo, yavuze ko hari imyitwarire yafatwaga nk’ikosa rikomeye mu muryango no mu baturage, harimo no kwima uwo mwashakanye imibonano mpuzabitsina.
Iyi ngingo ni imwe mu zakuruye impaka ku mbuga nkoranyambaga no mu biganiro by’abasesenguzi, kuko yagarutsweho mu gihe Perezida Museveni yari ari gusobanura uburyo abona ubutabera bwa gakondo bwaribandaga ku kugarura ubwiyunge no gukemura amakimbirane, aho kwishingikiriza gusa ku manza n’amategeko yanditse.
Museveni yasobanuye uko ubutabera bwa gakondo bwubakirwaga ku gusubiza ibintu mu buryo
Mu ijambo rye, Museveni yavuze ko ubutabera bwari bushingiye ku muco gakondo bwari bugamije mbere na mbere kubungabunga amahoro n’ubwumvikane hagati y’abagize umuryango n’abaturage muri rusange.
Yasobanuye ko amakosa atari ubwicanyi yashyirwaga mu cyiciro cy’ibyahungabanyaga imibereho y’abaturage, ariko bikaba byarakemurwaga binyuze mu bwunzi cyangwa abakuru b’imiryango aho guhana gusa uwabaga yakoze ikosa.
Mu ngero yatanze, yavuze ko guhoza ku nkeke uwo mwashakanye, kumwima ibimutunga cyangwa kumwima imibonano mpuzabitsina byafatwaga nk’imyitwarire idakwiye kandi ishobora gukemurwa n’abakuru b’umuryango cyangwa abandi bayobozi gakondo.
Yanavuze ko hari n’andi makosa nko gutukana, kwima ubufasha umugenzi wari ukeneye icumbi cyangwa ibindi by’ibanze, kureka amatungo akangiza imyaka y’abandi cyangwa kwima amazi amatungo y’undi muntu. Yavuze ko ibyo byose byafatwaga nk’ibibangamira imibereho myiza y’abaturage.
Ababaga bakoze amakosa bahanishwaga indishyi aho gufungwa
Perezida Museveni yavuze ko mu bihe bya kera, abantu bagiraga uruhare mu gukemura amakimbirane binyuze mu nama z’abakuru b’imiryango cyangwa iz’abaturage.
Iyo umuntu yabaga ahamwe n’ikosa, yashoboraga gutegekwa gutanga indishyi, akenshi mu buryo bw’amatungo cyangwa ibindi bifite agaciro, kugira ngo uwahohotewe agarurirwe uburenganzira bwe kandi umubano wongere usubire mu buryo.
Yavuze ko intego nyamukuru atari uguhana gusa, ahubwo yari ugusubiza amahoro hagati y’impande zombi no gukumira ko amakimbirane yakomeza.
Yagereranyije ubutabera bwa gakondo n’ubw’iki gihe
Museveni yanenze uburyo amwe mu mategeko agezweho akora, avuga ko hari igihe imanza zimara igihe kirekire zishingiye ku mpaka z’abunganira impande zombi, aho gushaka ukuri no gukemura ikibazo mu buryo bwubaka.
Yagaragaje ko amasomo ava mu butabera bwa gakondo ashobora gufasha mu kubaka uburyo bwiza bwo kurwanya ruswa, akarengane no guteza imbere uburyozwe mu buyobozi.
Nubwo Museveni yavuze ko mu muco gakondo kwima uwo mwashakanye imibonano mpuzabitsina byafatwaga nk’ikosa, ntabwo yavuze ko ari icyaha gihanwa n’amategeko akurikizwa muri Uganda muri iki gihe.
Amategeko ya Uganda ntabwo ateganya ko umugabo cyangwa umugore ahanishwa kuba yanze kugirana imibonano mpuzabitsina n’uwo bashakanye. Icyakora, igihugu gifite amategeko ahana ihohoterwa rikorerwa mu ngo ndetse n’ibindi bikorwa by’ihohoterwa bishobora kuba hagati y’abashakanye.
Abasesenguzi mu by’amategeko bagaragaza ko hari itandukaniro hagati y’imigenzo n’umuco byakoreshwaga mu bihe bya kera n’amategeko agezweho agenga ibyaha n’imanza z’imbonezamubano.
Yanagarutse ku buryo ubwicanyi bwakemurwaga mu muco gakondo
Museveni yavuze kandi ko ibyaha bikomeye nk’ubwicanyi byafatwaga mu buryo bwihariye. Yasobanuye ko hari aho imiryango yashoboraga kwihorera, ariko hakaba n’uburyo bwo kugirana ibiganiro hagati y’impande zombi hagamijwe gutanga indishyi no gukora imihango yo gusubiza ubwiyunge, kugira ngo inzigo idakomeza mu miryango.
Amagambo ye yakomeje guteza impaka
Ibyo Perezida Museveni yavuze byahise bitangira kugibwaho impaka n’abaturage, cyane cyane ku ngingo ijyanye no kwima uwo mwashakanye imibonano mpuzabitsina. Hari ababona ko yashakaga gusobanura amateka y’uburyo imiryango nyafurika yakemuraga amakimbirane, mu gihe abandi bavuga ko amagambo nk’ayo ashobora guteza urujijo iyo atandukanyijwe n’amategeko akurikizwa muri iki gihe.
Nubwo igice kinini cy’ijambo rye cyibanze ku mutekano, imiyoborere no kurwanya ruswa, iyi ngingo ni yo yabaye imwe mu zavuzwe cyane nyuma y’ijambo rye, ikomeza kuzamura ibiganiro ku ruhare rw’umuco gakondo mu miyoborere n’ubutabera bw’ibihugu bya Afurika muri iki gihe.
