Gicumbi: Minisitiri w’Ibidukikije yijeje abahinzi ko ikibazo cy’inguzanyo zo gushora mu buhinzi kigiye kuganirwaho
Minisitiri w’Ibidukikije, Dr. Arakwiye Bernadette, yijeje abahinzi bo mu Karere ka Gicumbi, ko ikibazo cy’inguzanyo babona ko zikwiye koroshywa kugira ngo bashobore gushora imari mu buhinzi, kigiye kuganirwaho n’inzego zibishinzwe. Ibi yabigarutseho ubwo yifatanyaga n’abaturage mu bikorwa byo gutangiza igihembwe cy’ihinga cya 2027A, aho hatewe ingano ku buso bwa hegitari 30.
Igikorwa cyabaye ku wa Gatandatu, tariki ya 10 Ukwakira 2026, mu Kagari ka Rukurura, Umurenge wa Kaniga, cyitabirwa na Minisitiri w’Ibidukikije, Dr. Arakwiye Bernadette, abayobozi b’Akarere ka Gicumbi, inzego z’umutekano n’abaturage.
Uretse ibikorwa byo gutangiza igihembwe cy’ihinga, iki gikorwa cyari kigamije no gushishikariza abahinzi gukoresha uburyo bugezweho bw’ubuhinzi, gutegura imirima neza no kongera umusaruro babona ku butaka bahinga.
Ku buso bwa hegitari 30 hatewe ingano, igihingwa kiri mu bihingwa by’ingenzi bishobora kugira uruhare mu kongera umusaruro w’ibiribwa no guteza imbere imibereho y’abahinzi.
Abahinzi bishimiye kwigishwa uburyo bugezweho bwo guhinga
Bamwe mu bahinzi bo mu Kagari ka Rukurura bavuze ko mbere bahingaga batitaye bihagije ku murongo w’ibihingwa n’ubundi buryo bwafasha kongera umusaruro. Bavuga ko uburyo beretswe muri iki gikorwa bwabongereye ubumenyi kandi ko bazabushyira mu bikorwa no mu mirima yabo bwite.
Umwe muri bo yavuze ko ubuhinzi bwabo bwari bufite imbogamizi zirimo kudahinga ku mirongo, bigatuma bifuza kurushaho kumenya uburyo bwiza bwo gutegura imirima.
Yagize ati: “Abenshi twahingaga tutazi neza uburyo bw’ubuhinzi bugezweho. Twapfaga guhinga tuvanga ibihingwa, tutabiteye ku mirongo. Ariko ubu twabonye uko bikorwa kandi natwe twabyigiyeho. Twishimiye no kubona abayobozi bo ku rwego rwo hejuru baza kwifatanya natwe.”
Undi muhinzi na we yavuze ko ibyo beretswe bizamufasha kunoza imikorere mu murima we bwite.
Yagize ati: “Hari igihe twahingaga tutazi gushyira ibihingwa ku mirongo neza, ariko ubu batweretse uko bikorwa. Nanjye ninsubira mu murima wanjye nzakora nk’uko nabibonye hano, kuko ari uburyo bwiza.”
Aba bahinzi bagaragaje ko kongera ubumenyi ku buryo bwo guhinga bishobora kubafasha kunoza imikoreshereze y’ubutaka no kwitegura kongera umusaruro.
Umuyobozi wa Gicumbi yasabye abaturage gushyira imbere kwihaza mu biribwa
Umuyobozi w’Akarere ka Gicumbi, Nzabonimpa Emmanuel, yasabye abaturage gukomeza kwita ku buhinzi n’ubworozi, bagashyira imbere kwihaza mu biribwa mbere yo kugeza umusaruro usagutse ku masoko.
Yashimangiye ko ubuhinzi n’ubworozi bikwiye gufatwa nk’ibikorwa by’ingenzi mu kwiteza imbere, bityo abaturage bakarushaho gukoresha neza amahirwe bafite yo kubibyaza umusaruro.
Yanagarutse ku kibazo cy’inzoga z’inkorano, asaba abaturage gukomeza kurwanya ikorwa n’ikwirakwizwa ryazo. Yagaragaje ko kurwanya iki kibazo biri mu bikorwa bigamije kurengera imibereho myiza y’abaturage no gushyigikira iterambere ryabo.
Minisitiri yasabye abahinzi guhinga ku gihe no kurinda umusaruro
Mu butumwa yahaye abaturage, Minisitiri w’Ibidukikije, Dr. Arakwiye Bernadette, yashimiye abitabiriye igikorwa cyo gutegura imirima no gutangiza igihembwe cy’ihinga, ariko anabibutsa ko ari intangiriro y’akazi kagomba gukomeza.
Yavuze ko yifuza ko ibikorwa byo gutunganya ubutaka bikomeza, ku buryo imirima ihingwa neza kandi ikarangwa n’amaterasi y’indinganire aho akenewe.
Yagize ati: “Turabashimiye ko twasoje iki gikorwa, ariko ntitwasoje akazi; ahubwo ni bwo dutangiye. Akazi kanini kari imbere kandi karakenewe. Turabizeye ko muzagakora neza, ku buryo tuzagaruka dusange aha hantu hose hari amaterasi y’indinganire, ku buryo hagaragara neza.”
Yakomeje asaba abahinzi kubyaza umusaruro igihembwe cy’ihinga cya 2027A, bahinga neza kandi ku gihe, kugira ngo bongere umusaruro kandi bawurinde umaze kuboneka.
Yagize ati: “Muri iki gihembwe cy’ihinga ndagira ngo mbibutse ko dukwiye guhinga neza, tugahingira igihe, bityo tukongera umusaruro. Umaze kuboneka na wo tukawurinda.”
Igihembwe cy’ihinga cya 2027A gifite uruhare rukomeye mu musaruro w’ibiribwa
Dr. Arakwiye Bernadette yavuze ko igihembwe cy’ihinga cya 2027A ari ingenzi ku musaruro w’ibihingwa bitandukanye birimo ibigori, ibirayi, umuceri, ibishyimbo n’ingano.
Yagaragaje ko ihindagurika ry’ikirere rishobora kugira ingaruka ku bikorwa by’ubuhinzi, bityo abahinzi bakaba bakwiye gukurikira amakuru y’iteganyagihe n’andi mabwiriza abafasha gufata ibyemezo bijyanye n’igihe cyo guhinga.
Yagize ati: “Iki gihembwe ni ingenzi cyane ku biribwa by’igihugu, kuko ari cyo gihembwe gitanga igice kinini cy’umusaruro w’ibihingwa byinshi by’ingenzi, birimo ibigori, ibirayi, umuceri n’ibishyimbo, ndetse n’ingano tumaze gutera hano.”
Yakomeje agira ati: “Nubwo iki gihembwe kigaragaza impinduka zituruka ku ihindagurika ry’ikirere, hari ibyo tugomba gukora tukabaha amakuru kugira ngo mumenye ibyo mugomba gukora. Ndabibutsa gukurikira ayo makuru atambuka ahantu hatandukanye, harimo kuri radiyo, kandi abayobozi bakomeze kubafasha kuyamenya kugira ngo tuyifashishe dukorere ku gihe.”
Minisitiri yanibukije abahinzi gutegura aho bazanikira imyaka mbere y’isarura, kugira ngo imvura ishobora kugwa mu gihe cyo gusarura itazangiza umusaruro wabo.
Iby’ingenzi bitanu byafasha guteza imbere ubuhinzi n’ubworozi
Mu butumwa bwe, Minisitiri w’Ibidukikije yashyize imbere ibintu bitanu abahinzi n’aborozi bakwiye kwitaho kugira ngo ibikorwa byabo birusheho gutanga umusaruro.
Icya mbere ni gukoresha neza ubutaka bushobora guhingwa. Yavuze ko hakwiye kubyazwa umusaruro ubutaka buhingwa, haba ku misozi, mu bibaya no mu bishanga byemewe guhingwamo, ariko intego ikaba atari uguhinga ahantu henshi gusa, ahubwo ari ukongera umusaruro kuri buri hegitari.
Yasobanuye ko guhitamo imbuto nziza ijyanye n’ubutaka n’ibidukikije by’aho zihingwa ari imwe mu nzira zafasha kongera umusaruro.
Icya kabiri ni kwihutisha ibikorwa by’ihinga no kwita ku bihingwa. Abahinzi basabwe gutegura imirima no gutera ku gihe, kubagara igihe bikenewe no gukurikirana uko ibihingwa bikura kugira ngo bashobore gukemura ibibazo bishobora kuvuka hakiri kare.
Icya gatatu ni gukoresha neza amazi no kurinda ubutaka. Ibi birimo kwirinda ibikorwa bishobora gutuma ubutaka butakaza uburumbuke no gukoresha amazi mu buryo bufasha ibihingwa gukura neza.
Icya kane ni kwita ku matungo no kunoza ubworozi. Minisitiri yasabye aborozi guteza imbere ubworozi bukorerwa mu biraro, gutegura no kubika ubwatsi hakiri kare, guha amatungo amazi meza n’ibiryo bihagije, kuyavura igihe bikenewe no kuyagirira isuku. Ibi bishobora no gufasha kubona ifumbire ikoreshwa mu kongera uburumbuke bw’ubutaka.
Icya gatanu ni kurinda umusaruro umaze gusarurwa. Yibukije abahinzi ko umusaruro mwinshi ushobora kutabazanira inyungu iyo wangiritse nyuma yo gusarurwa. Yasabye ko bategura hakiri kare aho bazawumishiriza, aho bazawubika n’uko bazawugeza ku masoko.
Yagize ati: “Bahinzi n’aborozi, ndabasaba gufata umurima nk’ishoramari.”
Abahinzi basabye koroherezwa kubona inguzanyo
Mu bibazo abahinzi bagaragaje, harimo icy’uko kubona inguzanyo zo gushora mu buhinzi bikigorana, bigatuma hari igihe batabasha kubona amafaranga yo kugura imbuto, ifumbire n’ibindi bikoresho bikenewe ku gihe.
Bifuza ko hashyirwaho uburyo bworoshye bwo kubona inguzanyo zijyanye n’ubushobozi bwabo n’igihe ibikorwa by’ubuhinzi bitangirira, kugira ngo babashe gutegura imirima no gukora imirimo y’ihinga badakererewe.
Minisitiri w’Ibidukikije, Dr. Arakwiye Bernadette, yabijeje ko iki kibazo kizaganirwaho n’inzego zibishinzwe, hagashakwa uburyo bwafasha abahinzi kubona igishoro bakeneye kugira ngo barusheho guteza imbere ibikorwa byabo.
Nubwo hatatangajwe ingamba zihariye zizafatwa cyangwa igihe zizatangirira gushyirwa mu bikorwa, isezerano rya Minisitiri ryerekanye ko ikibazo cy’inguzanyo abahinzi bagaragaje kigiye gushyikirizwa inzego zibishinzwe kugira ngo kiganirweho.
Iki kibazo gifite akamaro ku bahinzi bashaka kongera umusaruro, kuko kubona igishoro ku gihe bishobora kubafasha kugura inyongeramusaruro, gukoresha ikoranabuhanga n’ubundi buryo bugezweho bw’ubuhinzi.
Igikorwa cyo gutangiza igihembwe cy’ihinga cya 2027A muri Kaniga cyasize ubutumwa ku bahinzi bwo kunoza imikorere yabo, gukoresha neza ubutaka, guhinga ku gihe no kurinda umusaruro. Abaturage kandi baracyategereje ko ikibazo cy’inguzanyo bagaragaje kizaganirwaho n’inzego zibishinzwe, hagashakwa ibisubizo byabafasha gushora imari mu buhinzi.
Emmanuel Niyonizera Moustapha Igicumbi News
