RDC: Umwenda w’amahanga ukomeje kuzamuka ugeze kuri miliyari 11 z’amadolari
Umwenda w’amahanga wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, RDC, ukomeje kwiyongera, aho Minisitiri w’Intebe wungirije ushinzwe Ingengo y’Imari, Adolphe Muzito, yatangaje ko ubu ugeze hafi kuri miliyari 11 z’amadolari ya Amerika.
Uyu mubare watangajwe mu gihe muri Nzeri 2025, Ikigo gishinzwe Imyenda ya Leta, DGDP, cyari cyatangaje ko umwenda w’amahanga wari ugeze hafi kuri miliyari 9 z’amadolari mu mpera za Kamena 2025. Iyo mibare igaragaza ko umwenda w’amahanga wakomeje kuzamuka mu gihe gishize.
Umwenda wiyongereye cyane kuva mu myaka ya nyuma ya Kabila
Amakuru ya DGDP agaragaza ko nyuma y’ikorwa ry’ihanagurwa ry’umwenda ryakorewe RDC muri gahunda ya HIPC, umwenda w’amahanga wari hafi kuri miliyari 3.26 z’amadolari. Iyi mibare ni yo DGDP ikoresha mu gusobanura uko umwenda w’igihugu wagiye uhinduka mu myaka yakurikiyeho.
Mu nyandiko yayo yasohotse mu 2025, DGDP yavuze ko umwenda w’amahanga wari hafi kuri miliyari 7.61 z’amadolari mu 2024, ukagera hafi kuri miliyari 9 z’amadolari mu mpera za Kamena 2025.
Muri Nzeri 2026, ariko, Adolphe Muzito yavuze ko umwenda w’amahanga wa RDC ubu ugera hafi kuri miliyari 11 z’amadolari.
Muzito avuga ko RDC ikiri igihugu gifite umwenda muto ugereranyije n’ubukungu
Nubwo iyi mibare igaragaza izamuka rikomeye ry’umwenda, Adolphe Muzito avuga ko RDC itaragera ku rwego rwo kuvugwa nk’igihugu gifite umwenda ukabije.
Mu kiganiro cyerekeranye no kugaragariza abaturage n’itangazamakuru ibyo Guverinoma yakoze, Muzito yagereranyije umwenda w’amahanga wa miliyari 11 z’amadolari n’umusaruro mbumbe w’igihugu, GDP, ubarirwa hafi kuri miliyari 137 z’amadolari.
Ku bw’iyo mibare, yavuze ko umwenda wa RDC ukiri munsi y’urwego igihugu cyashobora kugeraho, bityo ko hakiri umwanya wo gushaka indi myenda yo gukoresha mu bikorwa by’iterambere.
Ubushobozi bwo kuguza bushobora kugera kuri miliyari 100 z’amadolari
Muzito yavuze kandi ko, mu mibare y’ubushobozi bw’imyenda ugereranyije na GDP, RDC ishobora kugira ubushobozi bwo kongera kuguza amafaranga menshi.
Yavuze ku bushobozi bw’imyenda bushobora kugera kuri miliyari 100 z’amadolari, mu gihe umwenda w’igihugu wakomeza kugenzurwa ku buryo utarenza 50% bya GDP.
Icyakora, iyi mibare ya miliyari 100 z’amadolari ni ubushobozi bw’imyenda bushobora kubaho mu buryo bw’imibare, ntabwo bivuze ko Guverinoma ya RDC iteganya guhita ibona cyangwa ikaguza ayo mafaranga yose. Ku ngengo y’imari ya 2027, Guverinoma ivuga ko ishaka gushaka hafi miliyari 4 z’amadolari y’amikoro ava hanze.
Imyenda mishya izakoreshwa iki?
Umuyobozi ushinzwe Ingengo y’Imari avuga ko amafaranga azava mu myenda mishya akwiye gushyirwa mu bikorwa bishobora kongera ubushobozi bw’ubukungu bw’igihugu.
Mu byibandwaho harimo kubaka no kuvugurura imihanda, gari ya moshi, ibyambu n’ibibuga by’indege. Igitekerezo cyatanzwe ni uko umwenda ukwiye gufasha mu bikorwa by’ishoramari bitanga umusaruro aho gukoreshwa gusa mu bikorwa byo gukoresha amafaranga adatanga umusaruro w’igihe kirekire.
RDC isanzwe itanga hafi miliyoni 500 z’amadolari buri mwaka
Ku bijyanye no kwishyura abatanga inguzanyo, Adolphe Muzito yavuze ko RDC yishyura hafi miliyoni 500 z’amadolari buri mwaka mu bijyanye na serivisi y’umwenda.
Iyi serivisi y’umwenda ikubiyemo amafaranga ajyanye no kwishyura umwenda n’inyungu, kandi umubare ushobora guhinduka bitewe n’imiterere y’amasezerano y’inguzanyo n’igihe cyo kwishyura.
Iyo umuntu afashe gusa miliyari 11 z’amadolari nk’umubare w’umwenda, akayagereranya na miliyoni 500 z’amadolari zitangwa buri mwaka, imibare yoroheje itanga imyaka hafi 22. Ariko ibi ntibisobanuye ko umwenda uzarangira mu myaka 22, kuko serivisi y’umwenda igizwe n’ibice bitandukanye kandi igihugu gishobora gukomeza gufata izindi nguzanyo.
Ikibazo cy’imikoreshereze y’umwenda kiracyari ingenzi
Kuba igihugu gifite ubushobozi bwo kongera kuguza ntabwo bihita bisobanura ko amafaranga yose azakenerwa cyangwa ko azatanga umusaruro ungana.
Ikibazo gikomeye kiri mu buryo ayo mafaranga azakoreshwa, imishinga azashyirwamo, amafaranga izatanga mu gihe kirekire ndetse n’ubushobozi bw’igihugu bwo kwishyura inguzanyo n’inyungu byazo.
Ni muri urwo rwego ikibazo cy’imikoreshereze y’umwenda wa RDC gikomeje kuba ingenzi ku baturage, cyane cyane ko amafaranga aboneka mu nguzanyo asubizwa mu gihe kiri imbere.
Ku rundi ruhande, Guverinoma ivuga ko kongera umwenda bishobora gufasha igihugu kubona amafaranga akenewe mu bikorwa remezo binini kandi bikagira uruhare mu kuzamura ubushobozi bw’ubukungu.
Muri 2027, Guverinoma irateganya kubona hafi miliyari 4 z’amadolari y’amikoro ava hanze, mu gihe ikomeza gushimangira ko amafaranga yinjizwa imbere mu gihugu azakomeza kuba isoko rikuru ry’ingengo y’imari.
Ibi bituma impaka ku mwenda wa RDC zishingira ku bibazo bibiri by’ingenzi: ubushobozi igihugu gifite bwo kuguza no kwishyura, ndetse n’umusaruro w’ibikorwa ayo mafaranga azaba yarashowemo.
