Ghana: Abantu barindwi batawe muri yombi bazira gukora indabo mu mafaranga
Abantu barindwi bafatiwe mu murwa mukuru wa Ghana, Accra, bakekwaho gukoresha inoti z’amafaranga y’icyo gihugu mu gukora indabo n’imitako y’amafaranga bigurishwa, ibikorwa Banki Nkuru ya Ghana ivuga ko binyuranyije n’amategeko.
Abafashwe bagaragaye mu gikorwa cy’ubugenzuzi cyakozwe ku bufatanye bwa Banki Nkuru ya Ghana n’inzego za Polisi, kigamije gukumira ikoreshwa ry’amafaranga mu buryo bushobora kuyangiza cyangwa kuyambura imikoreshereze yayo isanzwe.
Nk’uko ibitangazamakuru byo muri Ghana byabitangaje ku wa 5 Ukwakira 2026, abo bantu bakekwaho gukora imitako ikozwe mu noti z’ifaranga ryitwa Cedi, bakayishyira mu buryo bw’indabo cyangwa imitako itangwa mu birori bitandukanye.
Uko indabo zikozwe mu mafaranga zikoreshwa
Gukora indabo mu mafaranga ni uburyo bw’impano bwamamaye mu birori by’ubukwe, kwizihiza isabukuru y’amavuko, iminsi mikuru yo guhabwa impamyabumenyi n’ibindi birori byihariye.
Ubu buryo bukorwa hatoranywa inoti z’amafaranga, zigapangwa cyangwa zigatakwa mu buryo butuma zisa n’amababi y’indabo, ubundi zigashyirwa hamwe kugira ngo zibe impano igaragara kandi itandukanye n’izisanzwe.
Nubwo iyi myidagaduro igaragara nk’uburyo bwo kwerekana urukundo cyangwa gushimira umuntu, ikibazo kiri muri Ghana ni uko amafaranga y’igihugu agomba gukoreshwa mu buryo butuma akomeza kuba meza kandi akemerwa mu bikorwa bisanzwe byo kwishyurana.
Banki Nkuru ya Ghana ivuga ko binyuranyije n’amategeko
Banki Nkuru ya Ghana yasobanuye ko amafaranga y’igihugu, yaba inoti cyangwa ibiceri, agomba gufatwa neza kandi akagumana imiterere yayo kugira ngo akomeze gukoreshwa mu bucuruzi no mu bundi buryo bwemewe bwo kwishyurana.
Dinah Bonzi, ukuriye ishami rishinzwe imibare n’ibarurishamibare mu rwego rushinzwe imicungire y’ifaranga muri iyo banki, yavuze ko gukoresha inoti mu gukora indabo zigenewe ubukwe, isabukuru n’ibindi birori ari ugukoresha nabi ifaranga ry’igihugu.
Yagaragaje ko ibikorwa nk’ibyo bitazihanganirwa, anavuga ko abantu babigizemo uruhare bashobora gukurikiranwa n’inzego z’ubutabera.
Banki Nkuru ya Ghana yari yaraburiye abaturage muri Nyakanga 2026 ibasaba kureka ibikorwa byo gukoresha inoti mu mitako no mu bindi bikorwa bishobora kuzangiza. Ifatanya na Polisi mu gushyira mu bikorwa ayo mabwiriza.
Si ugukora indabo mu mafaranga gusa bibujijwe
Amabwiriza ya Banki Nkuru ya Ghana anagaruka ku bundi buryo bwo gufata amafaranga bushobora kuyangiza cyangwa kuyatesha agaciro mu mikoreshereze yayo.
Muri bwo harimo gutera cyangwa gusakaza inoti mu birori, kuzikandagira, kuzitanyagura, kuzinaga, kuzandikaho, kuzanduza cyangwa gukora ibindi bikorwa bihindura imiterere yazo.
Ibi bikorwa bishobora gutuma inoti zangirika, bikazigora kongera gukoreshwa mu kwishyurana, ndetse bikaba byatuma izangiritse zigomba gusimbuzwa izindi.
Iyo amafaranga yangiritse, Banki Nkuru iba igomba gukoresha umutungo mu gusimbuza inoti zitagishoboye gukoreshwa neza. Ni imwe mu mpamvu zituma inzego zishinzwe ifaranga zishishikariza abaturage kurifata neza.
