Keir Starmer yeguye ku mwanya wa Minisitiri w’Intebe w’u Bwongereza nyuma y’igitutu gikomeye cya politiki
Minisitiri w'Intebe Keir Starmer yeguye ari kumwe n'umugore we Victoria(Photo Courtsey)
Minisitiri w’Intebe w’u Bwongereza, Keir Starmer, yatangaje ko yeguye ku buyobozi bwa Guverinoma ndetse no ku buyobozi bw’Ishyaka ry’Abakozi, nyuma y’igihe kirekire ahanganye n’igitutu gikomeye cyaturukaga imbere mu ishyaka rye no mu baturage bari bamaze gutakaza icyizere mu miyoborere ye.
Mu ijambo yagejeje ku baturage ari imbere y’ibiro bya Minisitiri w’Intebe kuri Downing Street nimero 10, Starmer yagaragaye afite amarangamutima menshi cyane cyane ubwo yashimiraga umugore we, Victoria Starmer, avuga ko yamubereye inkingi ikomeye mu bihe byose yanyuzemo kuva yinjira muri politiki kugeza ayoboye igihugu. Yavuze ko nyuma yo kuva ku buyobozi azashora imbaraga nyinshi mu muryango we, yita cyane ku nshingano zo kuba umugabo mwiza n’umubyeyi mwiza ku bana be.
Intsinzi ikomeye yahindutse umutwaro wa politiki
Mu mwaka wa 2024, Keir Starmer yari yanditse amateka ayoboye Ishyaka ry’Abakozi mu ntsinzi ikomeye cyane yahagaritse imyaka 14 y’ubutegetsi bw’Ishyaka ry’Aba-Conservatives. Muri icyo gihe, abaturage benshi bamubonaga nk’umunyapolitiki wari uje kongera gutuza igihugu nyuma y’imyaka yaranzwe n’ibibazo bya Brexit, impinduka z’ubuyobozi n’ihungabana ry’ubukungu.
Icyakora, nyuma yo kugera ku butegetsi, ibintu ntibyagenze nk’uko benshi bari babyiteze. Ibibazo by’ubukungu byakomeje gukaza umurego, abaturage bakomeza kwinubira izamuka ry’ibiciro, serivisi z’ubuzima zikomeza guhura n’ibibazo, mu gihe ikibazo cy’abimukira binjira mu gihugu mu buryo butemewe n’amategeko cyakomeje kuba ingorabahizi.
Mu gihe abaturage bari biteze impinduka zihuse, benshi batangiye kumva ko Guverinoma ya Starmer itari gutanga ibisubizo bifatika ku bibazo byari bibaremereye buri munsi.
Gutsindwa amatora y’inzego z’ibanze byabaye intandaro y’ihungabana rikomeye
Ikibazo cya Starmer cyafashe indi ntera nyuma y’amatora y’inzego z’ibanze yabaye mu mezi ashize. Muri ayo matora, Ishyaka ry’Abakozi ryatakaje imyanya myinshi mu nama z’uturere ndetse rinatakaza ibice byari bisanzwe bifatwa nk’ibirindiro byaryo.
By’umwihariko, gutakaza ubuyobozi bwa Wales byafashwe nk’ikimenyetso gikomeye cyerekana ko abaturage bari batangiye gutakariza icyizere iri shyaka. Abadepite benshi b’Ishyaka ry’Abakozi batangiye gutinya ko gukomezanya na Starmer byashoboraga gutuma ishyaka ritsindwa amatora rusange ateganyijwe mu myaka iri imbere.
Ibyo byatumye ibiganiro byo kumusimbuza bitangira gukorwa ku mugaragaro imbere mu ishyaka.
Mu gihe Starmer yari ku butegetsi, ishyaka rya Reform UK ryakomeje kwigarurira imitima ya bamwe mu baturage bari bamaze kurambirwa amashyaka gakondo.
Iri shyaka ryatangiye gukurura abatora bo mu byiciro bitandukanye, harimo n’abahoze bashyigikiye Ishyaka ry’Abakozi. Ibi byateye impungenge zikomeye mu bayobozi b’ishyaka, kuko babonaga ko ritangiye gutakaza umwanya waryo nk’imbaraga za mbere muri politiki y’u Bwongereza.
Abasesenguzi benshi bavugaga ko Starmer atari afite uburyo bugaragara bwo guhangana n’izamuka rya Reform UK, ibintu byatumye bamwe mu bayobozi b’Ishyaka ry’Abakozi batangira gushaka undi muyobozi ushobora kongera gukurura abatora.
Kwigomekwa kw’abadepite ndetse n’abaminisitiri
Kimwe mu byihutishije ubwegure bwa Starmer ni uko yatangiye gutakarizwa icyizere n’abadepite be bwite. Mu mezi ya nyuma y’ubuyobozi bwe, bamwe mu badepite batangiye kumusaba ku mugaragaro kuva ku buyobozi kugira ngo ishyaka ribashe kwisuganya mbere y’amatora akurikira.
Mu buryo budasanzwe, bamwe mu baminisitiri n’abajyanama bakuru ba Guverinoma ye na bo batangiye kwegura cyangwa bagaragaza ko batagishyigikiye uburyo yayoboraga igihugu.
Iyo abayobozi bakuru b’ishyaka n’aba Guverinoma batangiye kwitandukanya n’umuyobozi, akenshi biba ari ikimenyetso cy’uko ubushobozi bwe bwo gukomeza kuyobora buba buri kugabanuka cyane. Ibyo ni byo byabaye kuri Starmer.
Kunengwa kutagira icyerekezo cya politiki gisobanutse
Nubwo Starmer yari azwi nk’umunyamategeko w’umuhanga kandi ufite ubunararibonye, abanenga ubuyobozi bwe bavugaga ko atigeze agaragaza icyerekezo cya politiki gisobanutse kandi gikurura abaturage.
Hari abamushinjaga guhindura imyanzuro kenshi, abandi bakavuga ko atashoboye gusobanurira abaturage neza aho ashaka kugeza igihugu mu gihe kirekire.
Ibi byatumye bamwe mu baturage bamubona nk’umuyobozi ukora cyane mu rwego rwa tekiniki ariko udashoboye kubaka umubano ukomeye n’abaturage bamwe batangira kumufata nk’abayobozi bamwe bamubanjirije.
Andy Burnham yatangiye kuvugwa nk’umusimbura ushoboka
Mu gihe igitutu cyiyongeraga kuri Starmer, izina rya Andy Burnham ryatangiye kuvugwa cyane nk’umwe mu banyapolitiki bafite amahirwe menshi yo kumusimbura.
Burnham amaze imyaka myinshi azwi muri politiki y’u Bwongereza, cyane cyane nk’Umuyobozi wa Greater Manchester. Kuba yaragarutse mu Nteko Ishinga Amategeko byatumye benshi batangira kumubona nk’umuntu ushobora guhuriza hamwe Ishyaka ry’Abakozi no kongera kurigarurira icyizere cy’abaturage.
Nubwo hakiri inzira ndende yo gutora umuyobozi mushya, Burnham ari mu mazina akunze kuvugwa cyane mu bashobora gusimbura Starmer.
Kuki Abaminisitiri b’Intebe b’u Bwongereza bamaze imyaka mike ku butegetsi muri iyi myaka ya vuba?
Mu myaka 20 ishize, u Bwongereza bwagize Abaminisitiri b’Intebe umunani, ibintu bigaragaza uburyo politiki y’icyo gihugu yahindutse cyane.
Tony Blair (1997–2007)
Yeguye nyuma y’igitutu cyari kimaze imyaka myinshi cyiyongera imbere mu ishyaka rye, cyane cyane kubera uruhare rw’u Bwongereza mu ntambara ya Iraq n’impaka zayikurikiye.
Gordon Brown (2007–2010)
Yavuye ku butegetsi nyuma yo gutsindwa amatora rusange ya 2010, ibintu byatumye Ishyaka ry’Aba-Conservatives risubira ku butegetsi.
David Cameron (2010–2016)
Yeguye nyuma ya referandumu abaturage batoreyemo ko u Bwongereza buva mu Muryango w’Ubumwe bw’u Burayi (EU). Kuba yarashyigikiraga kuguma muri uwo muryango byatumye yumva adashobora gukomeza kuyobora igihugu nyuma y’iyo ntsinzi y’abashakaga kuva muri EU.
Theresa May (2016–2019)
Yagerageje inshuro nyinshi gutambutsa amasezerano ya Brexit mu Nteko Ishinga Amategeko ariko arananirwa. Igitutu cyiyongereye kugeza igihe yemereye kwegura.
Boris Johnson (2019–2022)
Yeguye nyuma y’ibitaravuzweho rumwe byinshi birimo ibirori byabereye mu biro bya Guverinoma mu gihe abaturage bari baragumishijwe mu rugo kubera Covid-19. Kwegura kw’abaminisitiri benshi icyarimwe kwatumye atakaza ubuyobozi.
Liz Truss (2022)
Ni we Minisitiri w’Intebe wamaze igihe gito cyane mu mateka y’u Bwongereza bwa vuba. Yamaze iminsi 49 gusa ku butegetsi nyuma y’uko gahunda y’ubukungu yatangije iteje umuvurungano ukomeye ku masoko y’imari.
Rishi Sunak (2022–2024)
Yavuye ku butegetsi nyuma yo gutsindwa amatora rusange ya 2024, aho Ishyaka ry’Abakozi ryari riyobowe na Keir Starmer ryatsinze ku buryo bukomeye.
Keir Starmer (2024–2026)
Yeguye nyuma yo gutakaza icyizere cy’abaturage, gutsindwa amatora y’inzego z’ibanze, kwiyongera kw’igitutu cy’abadepite be, kuzamuka kwa Reform UK no kunengwa kutabasha gutanga icyerekezo cya politiki cyumvikanweho.
Isomo rikomeye muri politiki y’u Bwongereza
Iyo urebye amateka y’imyaka 20 ishize, usanga benshi mu Baminisitiri b’Intebe b’u Bwongereza batarakuwe ku butegetsi n’amatora rusange ahubwo bakuweho n’igitutu cyaturutse imbere mu mashyaka yabo cyangwa ibibazo bikomeye bya politiki byatumye batakaza icyizere.
Ibi bigaragaza ko muri politiki y’u Bwongereza, gukomeza kugirirwa icyizere n’abadepite n’abayoboke b’ishyaka ryawe ari byo bifite uburemere bukomeye. Iyo icyo cyizere gitangiye kuyoyoka, n’umuyobozi wari waratsinze amatora ku bwinshi ashobora kugera ku mwanzuro wo kwegura.
Ubwegure bwa Keir Starmer busize Ishyaka ry’Abakozim u bihe bikomeye byo gushaka umuyobozi mushya ushobora kongera kurihuza, kurigarurira icyizere cy’abaturage no kuritegura guhangana n’amatora rusange ategerejwe mu myaka iri imbere. Kugeza ubu, amaso ya benshi ari ku rugamba rugiye gutangira rwo gushaka uzamusimbura, ndetse no kureba niba Ishyaka ry’Abakoziri zashobora kugumana ubutegetsi cyangwa niba amashyaka bahanganye azongera kubona amahirwe yo kuyobora igihugu.
