Amerika yafatiye ibihano Inganda zo mu Rwanda n’abayobozi bazo ibashinja gukorana na M23
Guverinoma ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika yatangaje ko yafatiye ibihano abanyarwanda babiri n’amasosiyete ane yo mu Rwanda ikavuga ko bifitanye isano n’ikorwa ry’ubucuruzi butemewe bw’amabuye y’agaciro ava mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), aho ivuga ko ayo mabuye yanyuzwaga mu Rwanda ku bufatanye n’umutwe wa M23.
Ibi bihano byatangajwe ku wa 25 Kamena 2026 n’Ibiro bishinzwe kugenzura imitungo y’abantu n’ibigo bifatirwa ibihano muri Minisiteri y’Imari ya Amerika (OFAC).
Amerika ivuga ko ubucuruzi bw’amabuye bukomeje gutera inkunga intambara
Mu itangazo ryayo, Minisiteri y’Imari ya Amerika yavuze ko umutungo kamere wa RDC ukwiye kugirira akamaro abaturage b’icyo gihugu aho gukoreshwa mu gutera inkunga imitwe yitwaje intwaro.
Umunyamabanga wa Minisiteri y’Imari, Scott Bessent, yavuze ko Amerika izakomeza gufatira ingamba abantu n’ibigo ishinja kugira uruhare mu bikorwa byongera umutekano muke no gukomeza amakimbirane mu burasirazuba bwa RDC.
Amerika ishimangira ko M23 igenzura bimwe mu bice bikungahaye ku mabuye y’agaciro, kandi ko amafaranga ava muri ayo mabuye akoreshwa mu kugura intwaro, kwishyura abarwanyi no gukomeza ibikorwa by’intambara.
Uruganda Gasabo Gold rwashyizwe mu bihano
Mu bigo byafatiwe ibihano harimo uruganda Gasabo Gold Refinery LTD rukorera mu Rwanda.
Amerika irushinja kwakira no gutunganya zahabu ivuga ko yavanwaga mu bice byo muri Kivu y’Amajyepfo bigenzurwa na M23, mbere yo kuyitunganya no kuyinjiza mu bucuruzi mpuzamahanga.
Nk’uko OFAC ibivuga, muri gahunda ivuga ko yakozwe mu ntangiriro za 2026, nibura ibiro 60 bya zahabu bifite agaciro ka miliyoni nyinshi z’amadolari byagejejwe muri uru ruganda.
Amerika yongeye kuvuga ko Ingabo z’u Rwanda (RDF) n’abarwanyi ba M23 ari bo ngo bacungaga umutekano w’iyo zahabu kuva ivuye mu birombe byo muri RDC kugeza igeze i Kigali. ntacyo Leta y’u Rwanda iratangaza kuri ibi birego.
Abayobozi b’uru ruganda na bo bafatiwe ibihano
Mu bantu bashyizwe ku rutonde rw’abafatiwe ibihano harimo: Jean Malic Kalima, uvugwa nk’Umuyobozi w’Inama y’Ubutegetsi ya Gasabo Gold; Bosco Kayobotsi, uvugwa nk’Umuyobozi Mukuru ushinzwe ibikorwa bya buri munsi (General Manager).
Amerika ivuga kandi ko Kalima agenzura andi masosiyete y’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro arimo: Bugambira Mines LTD; Wolfram Mining and Processing LTD; Rwinkwavu Mining Corporation LTD. Ayo masosiyete yose na yo yashyizwe mu bihano kubera isano Amerika ivuga ko afitanye na Kalima.
Amerika isubiramo ibyo ishinja u Rwanda
Mu itangazo ryayo, Guverinoma ya Amerika yongeye gusubiramo ibyo imaze igihe ivuga ko Ingabo z’u Rwanda zifasha M23 mu buryo bwa gisirikare, amafaranga n’ibikoresho.
Ivuga ko kuva M23 yafata imijyi ya Goma na Bukavu, yakomeje kugenzura ibice bifite ibirombe by’amabuye y’agaciro, ibintu Amerika ivuga ko byafashije uwo mutwe kubona amafaranga yo gukomeza ibikorwa byawo.
U Rwanda rwagiye ruhakana kenshi ibi birego, rugasobanura ko ingamba zarwo zishingiye ku kurinda umutekano warwo no guhangana n’imitwe yitwaje intwaro ikorera hafi y’umupaka, cyane cyane FDLR.
Bivuze iki kuba umuntu yafatiwe ibihano na OFAC?
Iyo umuntu cyangwa ikigo bishyizwe ku rutonde rw’ibihano bya OFAC, imitungo bifite muri Amerika cyangwa igenzurwa n’abanyamerika irafatirwa.
Abanyamerika n’ibigo bikorera muri Amerika baba babujijwe kugirana ubucuruzi cyangwa indi mikoranire n’abafatiwe ibyo bihano, keretse babiherewe uruhushya rwihariye.
Ibigo mpuzamahanga bikorana n’abafatiwe ibihano na byo bishobora guhura n’ingaruka zirimo gufatirwa izindi ngamba cyangwa kubuzwa gukoresha uburyo bw’imari bushingiye kuri Amerika.
Ibi bihano bije bikurikiye izindi ngamba
Amerika ivuga ko kuva hasinywa amasezerano yiswe Washington Accords for Peace and Prosperity hagati y’u Rwanda na RDC mu Ukuboza 2025, yakomeje gufatira ibihano abantu n’ibigo ishinja kugira uruhare mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Congo.
Mu mezi ashize, OFAC yari yarafatiye ibihano abandi bantu n’ibigo ndetse n’Ingabo z’u Rwanda (RDF), ishinja kugira uruhare mu bikorwa bifasha M23.
Leta ya Kigali yakomeje kwamagana ibyo birego, ivuga ko bishingiye ku makuru idaha agaciro kandi ko bitita ku bibazo by’umutekano bimaze imyaka myinshi mu karere.
Icyo ibi bihano bishobora gusobanura
Abasesenguzi bavuga ko ibi bihano bishobora kongera igitutu ku masosiyete acuruza cyangwa atunganya amabuye y’agaciro akomoka mu Karere k’Ibiyaga Bigari, cyane cyane asabwa kugaragaza inkomoko y’ayo mabuye.
Amerika ivuga ko intego yayo ari ugushyigikira ubucuruzi bukorera mu mucyo no kugabanya uburyo umutungo kamere ukoreshwa mu gutera inkunga imitwe yitwaje intwaro.
Nubwo bimeze bityo, ibi birego bikomeje kuba impaka hagati ya Kigali na Washington, mu gihe ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye mu karere.
