Gabon: Leta yahagaritse imbuga nkoranyambaga kugeza igihe kitazwi

un-nouveau-president-au-gabon_i1920

Urwego rushinzwe kugenzura itangazamakuru n’itumanaho muri Gabon, ruzwi nka Haute Autorité de la Communication (HAC), rwatangaje ko imbuga nkoranyambaga zose zihagaritswe byihuse ku butaka bw’icyo gihugu kugeza igihe kizamenyeshwa nyuma. Icyo cyemezo cyatangajwe ku wa Kabiri tariki ya 17 Gashyantare 2026, kikaba cyahise gitangira gushyirwa mu bikorwa uwo munsi.

Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara n’uru rwego, HAC yasobanuye ko iki cyemezo cyafashwe mu rwego rwo kubungabunga ituze rusange n’umutekano w’igihugu, cyane cyane mu gihe hari impungenge z’uko imbuga nkoranyambaga zishobora gukoreshwa mu gukwirakwiza amakuru ashobora guteza umutekano muke.

Iki cyemezo kibaye mu gihe Gabon iyobowe na Perezida Brice Clotaire Oligui Nguema wageze ku butegetsi nyuma ya coup d’état yabaye muri Kanama 2023.

Icyo gihe abasirikare bari bayobowe na Oligui Nguema bahiritse ubutegetsi bwa Perezida Ali Bongo Ondimba nyuma y’amatora yari amaze gutangazwa ko Ali Bongo yatsinze, ibintu byateje impaka mu gihugu no mu mahanga.

Nyuma y’aho hashyizweho ubutegetsi bw’inzibacyuho buyobowe n’abasirikare, hagategurwa gahunda yo gusubiza igihugu ku murongo wa demokarasi. Mu matora yakurikiyeho umwaka ushize, Oligui Nguema yiyamamarije kuyobora igihugu nk’umukandida, aza no gutsinda ayo matora, bityo ava ku buyobozi bw’inzibacyuho aba Perezida wemewe n’amategeko.

Nubwo HAC itatangaje ibisobanuro birambuye, abasesenguzi bavuga ko gufunga imbuga nkoranyambaga akenshi bikorwa mu bihe bya politiki bikomeye cyangwa mu gihe ubuyobozi bufite impungenge z’umutekano, cyane cyane mu bihugu biherutse kunyura mu mpinduka z’ubutegetsi.

Hari impungenge z’uko izo mbuga zishobora gukoreshwa mu gukwirakwiza amakuru atari yo, gutegura imyigaragambyo cyangwa gukwirakwiza ubutumwa bushobora guteza umutekano muke.

Icyemezo cyo guhagarika imbuga nkoranyambaga gishobora kugira ingaruka zikomeye ku baturage benshi, cyane cyane abishingikiriza kuri izo mbuga mu kazi ka buri munsi. Muri iki gihe, imbuga nkoranyambaga zikoreshwa cyane mu bucuruzi, itumanaho n’itangazamakuru rikorera kuri internet.

Abacuruzi bato n’abaciriritse bavuga ko guhagarikwa kwazo bishobora kubateza igihombo gikomeye, cyane cyane abishingikiriza kuri WhatsApp na Facebook mu kwamamaza no kugurisha ibicuruzwa.

Icyemezo cya HAC cyateje impaka zitandukanye. Hari abashyigikiye bavuga ko umutekano w’igihugu ari wo ugomba gushyirwa imbere, mu gihe abandi bavuga ko bishobora kubangamira ubwisanzure bwo gutanga ibitekerezo n’uburenganzira bwo kubona amakuru.

Imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu ikunze kunenga ibyemezo nk’ibi, ivuga ko bishobora kugira ingaruka ku miyoborere ya demokarasi, cyane cyane mu bihugu biri mu nzibacyuho ya politiki.

Kugeza ubu nta gihe ntarengwa cyatangajwe cyo kongera gufungura imbuga nkoranyambaga muri Gabon. HAC yavuze ko izamenyesha abaturage igihe icyemezo kizahinduka cyangwa kigakurwaho.

Abaturage bakomeje gutegereza kureba niba ubuyobozi buzatangaza indi myanzuro mu minsi iri imbere, mu gihe ikoranabuhanga rikomeje kugira uruhare rukomeye mu mibereho ya buri munsi n’ubukungu bw’igihugu.